Page 56 - PravOs_2_5_2015
P. 56
УДВАРНЫ Х?ЗНАТ?
сыгъд?г амистол (апостол) Паулейы б?стон фысты- К?й кой к?нын, уыцы къухфыст хуыйны «Арф?-
ты фидар бындурыл ф?ст?д?р райр?зт рагчырыстон гонд ?м? кадджын амистол ?ндырийы х?рзуацт?
литератур?. Банысан к?нын ?мб?лы лексик?йы ?м? балцыт?». Ныхас дзы ц?уы, сыгъд?г ?ндыри,
ивддзин?дт? д?р. Ц?виттон, аллойнаг ?взаджы Симон Канонит, Маттафий ?м? Фаддей ?д ф?с-
ф?зынд бир? ног дзырдт? ?м? дзырдб?стыт?. Уы- дз?уинт? куыд рабалц кодтой Кавказм?, уый тыхх?й.
дон?н с? фылд?р ист ?рцыдысты бердзенаг ?м? Уым бын?ттон ц?рджыты ахуыр кодтой Стыр Хуы-
гуырдзиаг, инн?т? та латинаг, рагон дзуттаг ?м? цауы ф?дз?хстытыл, дисс?гт? ?м? сын ?л?мт?
славянаг ?вз?гт?й. Ацы ран ма з?гъын ?мб?лы ?вдисг?й?. Ф?стагм? «Стыр ?ндыри ?м? Симон
ноджыд?р иу аххосаджы тыхх?й: Хуыцауы Сыгъ- бацыдысты Аллоны б?ст?м ?м? бах?цц? сты, Фо-
д?г дзырд ногаргъуыд чырыст?тт? с?хи ?взагыл стафор чи хуындис, уыцы сахарм?. Уыдон с?хх?ст
хуызд?р ?мб?рстой. Уым? г?сг? чырыстон дины кодтой уым стыр цымыдис?гт?, саргъуыдтой ?м?,
руаджы фыссынад ф?зынд сомих ?м? гуырдзым?, рухс тау?гау, ссыгъд?г кодтой ?г?рон бир? ад?-
уыдон?й дз?вгар ф?ст?д?р та аллонм?. мы. Ардыг?й араст сты ?м? бафтыдысты Апхазы
б?ст?м» (Дзвели картули литерат’урис хрест’омат’иа.
Сомих чырыстон дин райстой тынг раджы — 301 1. Калак, 1946. Ф. 28).
азы. Уый ф?ст?, ?нусы к?рон, дины зынг? архай?г,
сомихаг ахуыргонд Маштоц Месроп ?рхъуыды код- Гуырдзиаг апокриф?й ист д?нц?г д?р куыд амоны,
та ?м? й? ад?м?н сар?зта фыссынад. Уый уыди афт?м?й аллон?н мад?лон ?взагыл Стыр Хуыца-
егъау ф?зынд сомихы культур?йы — уыйадыл, уы ф?дз?хстыт? ?хх?ст к?ныны бар уыди. Ф?л?,
разд?р к?м?й пайда кодтой, уыцы арамейаг ?м? куыд ф?з?гъынц, бар иу хъуыддаг у, ацы вазыгджын
бердзенаг абетыл с? къух систой. Маштоцы ар?зт хъуыддаг царды рауадзыны хъару к?м? ис, ах?м
фыссынад афт? ф?р?стм?, ?м? ма дзы, чысыл ивд- ахуырг?ндт? та — инн?, ?м? ам д?р н? фыд?лт?
дзин?дт? й?м бахастой, афт?м?й сомих абон д?р Хуыцау?й арф?гонд фесты — разынди с?м ахуыр-
архайынц. С?хи фыссынад с?м куы ф?зынд, у?д уый гонд ад?м д?р. Бир? н?, ф?л? дзы цалд?ры н? бон
дунейы алы къуымты пырх сомихы бир? къордт?н ранымайын у. Иу?й-иут? дзы баст уыдысты роме-
баиу у?выны фадат радта. С? къух?йфыст чингуыт? й?гтим?, с? фылд?р та гуырдзыим?.
сын иуг?н?г басгуыхтысты. С? ахуырад ?м? фыссы-
нады культур? та афт? сб?рзонд, ?м? у?д?й нырм? Фыццагд?р з?гъдзын?н Мариам Аллойнаджы
цы къухфыстыт? баззад, уыдоны ным?ц 25 мин?й тыхх?й. Уый уыди гуырдзиаг паддзах Баграт IV
ахызт. ?м? й? аллойнаг бинойнаг ус-паддзах Борен?йы
чызг, аллойнаг паддзах Дургъулелы х?р?фырт.
Инн? ах?м — гуырдзы. Цалд?р азы разм? уыдон Константинополисы куы уыди, у?д дзы ромейаг
стыр б?р?гбон скодтой, с? национ литератур?- ус-паддзах Феодор? й?хиц?н к?нг? чызг загъта
йыл 15 ?нусы к?й ?хх?ст, уый кад?н: Цуртаве- ?м? й? 1065 азы мойм? радта паддзах Михаил VII
ли Иаковы ?н?м?лг? уацмыс «Сыгъд?г Сусаникы Дук?м?. У?ды р?ст?джы ?вдис?нт?м г?сг?, Ма-
хъиз?м?ртт?» (478 азы) у й? райдиан. Къух?й- риам уыди ?мбисонды р?сугъд ?м? ахуыргонд ?х-
фыст чиныг «Мраватави» та нысангонд у 864 аз?й, син. Й? уынд, й? зонд ?м? йын йе ’гъдау диссаг?н
ар?зт ?рцыди Йелусанеды (Иерусалим. — У. В.), хастой. Куыд ф?з?гъынц, к?д ?м? й? мады чызг
?м? й?м бахастой, гуырдзиаг моладзандоны 18 авто- уыди, у?д ?м уым?й исты куынн? хъуам? х?цц?
ры чырыстон дины алыхуызон фарстатыл цы 50 уацы кодтаид?! Ус-паддзах Борен?й?н та стыр кад уыди
ныффыстой, уыдон. У?д? фыццаг гуырдзиаг чиныг ?н?хъ?н Гуырдзыстоны. З?гъ?м, гуырдзиаг ли-
та — «Гуырдзиаг абет? куывдтытим?» — джиппы- тератур?йы ахсы зынг? бынат. Чырыстон тем?-
уагъд?й рацыд 1629 азы Майр?мкуадз?нты Ита- йыл фыст иун?г ?мдз?вг? аирв?зт й? диссаджы
лийы с?йраг сахар Ромы. сф?лдыстад?й, ф?л? й? ном ад?м?н уарзон?й
баззад ?нусты д?ргъы. Уыцы ?мдз?вг? Сыгъд?г
Ф?л? чырыстон дунейы алы к?р?тты хъуыддаг Мад Майр?мы дзуарнывы чъылдымыл фыст?й
?дзух афт? ?нцон?й н? цыд. С? бердзенаг ?взагыл ?мб?хст уыди Суанеты иу рагон аргъуаны ?м?
?г?р к?й аудыдтой, уым? г?сг? ромейаг дины раза- н?м афт?м?й Хуыцауы ф?рцы ?рх?цц?. Гуырдзи-
монджыт?, к?н? иерархт?, ногаргъуыд ад?мых?т- аг литератур?иртасджыт? куыд сб?лвырд кодтой,
тыт? Сыгъд?г дзырд?й с?хи ?вз?гтыл ц?м?й афт?м?й дзы хъуысынц ад?мон поэзийы з?лланг-
архайдтаиккой, уыцы хъуыддаджы ныхм? ц?хг?р г?н?г мырт?. Дины ?мдз?вг?т? чи фыста, уыдон
л?ууыдысты. Уыцы бар л?в?рдтой, Чырыстийы дзы халдихт? истой суанг XIX ?нусы онг (Дзвели
ф?сдз?уинт?й рухстау?г цы ад?мы ’хс?н уыди ?м? картули литерат’урис хрест’омат’иу. Ф. 351).
уый ф?рцы Йесойы зондыл чи цыди, ?рм?ст уы-
дон?н. Хуыцау н? фыд?лт?н ах?м хорз ракодта, ?м? ?н? з?гъг? н?й, XI ?нусы чи царди, чырыстон
с?м Чырыстийы х?рзуац сыгъд?г амистол ?ндыри дины уыцы зынг? архай?г Туалели, ома Туаллаг,
?рхаста. Ууыл дзур?г диссаджы уац ис гуырдзиаг Илларионы тыхх?й д?р. Аст?уккаг ?нусты гуыр-
къухфыстыты, уыдон?н та с? райдиан комкомм? дзиаг ?вдис?нт? куыд з?гъынц, афт?м?й уый уыди
баст у ромейаг чырыстон литератур?им?. Уым? гуырдзиаг аргъуаны разагъды кус?г Мтацъминдели
г?сг? ацы уац?н ?рымыс?ггаг?й тас н?у, й? Гиу?ргийы ахуырг?н?г ?м? зондамон?г. Хъуыст-
хаб?ртты ?ц?гдзинад д?р гуырысхойаг н?у. гонд уыди с? ном, ?м? нырт?кк? д?р зындгонд сты
54 |Чырыстон ИР

